قلعۀ «عسگر آباد کوه» ارومیه
این مطلب در مجموعه مقالات همایش هم اندیشی شهر ایرانی؛ شهر تاریخی فرهنگی و مذهبی ارومیه (چاپ اول، تابستان 1391) به طور کامل منتشر شده است.
«عسگرآبادکوه» نام روستایی است از توابع بخش نوشین شهر که در 20 کیلومتری غرب ارومیه و 5 کیلومتری شمال غرب مرکز بخش نازلو(نوشین شهر) واقع شده است. این روستا درون قلعه تاریخی ارزشمندی از دوران قاجار محصور شده و علی رغم اینکه عمدتاً از مصالح خشتی و گلی ساخته شده، بخش های زیادی از آن سالم برجای مانده است. با توجه به این بخش ها، به نظر می رسد در ساخت حصار از ده تا چهارده لایۀ گلی به ارتفاع نیم متر وضخامت یک ونیم متر که به صورت پشته ای به روی هم سوار شده اند، استفاده شده است. اهمیت این قلعه علاوه بر جنبه تاریخی آن، بخاطر قرار گرفتن در مسیر سوق الجیشی سلماس- ارومیه و بروز جریانات سیاسی و درگیری های متعددی است که به هنگام اخراج طایفه ای از آشوریان ترکیه موسوم به «جیلو»ها و اقامت آنها در ارومیه و سلماس در آن رخ داده است. این فجایع و درگیری ها منجر به کشتار های دسته جمعی مسلمانان این روستا و اطراف بوسیله جیلو ها شده که خاطرات تلخ آن هنوز در اذهان سالخوردگان منطقه باقی است. قلعه بصورت هشت ضلعی نامنتظم طراحی شده و بخش های باقیمانده دارای 20 برج دیده بانی دوطبقه ای است که در فواصل مختلف در طول حصار تعبیه شده اند. برج های دیده بانی در دو گروه برج های مدور و برج های چند ضلعی ساخته شده اند. قلعه روستای عسگرآباد تنها نمونه برجای مانده از قلاع محافظ روستایی است که بیشتر آثار آن تا به امروز سالم باقی مانده است. وجود دست کم 20 برج دفاعی دو طبقه در فواصل مختلف حصار این قلعه تاریخی دلالت بر جمعیت زیاد ساکن در آن و موقعیت خاص سیاسی و استراتژیکی قلعه فوق دارد.....

